Εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονος στο Κουζκουντζουκι

 Από: https://www.facebook.com/groups/1775386546006213/posts/3796966047181576/

Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΑΣ ΣΤΟ ΚΟΥΖΚΟΥΝΤΖΟΥΚΙ (Kuzguncuk), ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

Ερχόμενος εκ του Μπεϊλερ-μπεη και των αιγιαλείων του Σταυρού κείται το χωρίον Κουζκουντζουκί, συνεχόμενον σχεδόν ετέρωθεν μετά του Σκουτάρεως. Αρχόμενον δε από τινος κοιλάδος, οριζούσης εντεύθεν την πόλιν ταύτην, εκτείνεται μέχρι της περί τον Σταυρόν παραλίας, κατοικουμένης το πλείστον υπ' Αρμενίων.

Του χωρίου τούτου το μεν Τουρκικόν όνομα, χαρακτηρίζον το πλήθος των αυτού συνήθως φωλευόντων πάλαι ποτέ ορνέων (» Γιατί 'ταν κορακοφωληά, το λέγουν Κουσκουντζούκι , ενθυμίζει συγχρόνως και ασκητήν τινα Τουρκον, επικαλούμενον Κουζγκουν- μπαμπά, ός τις έζη επί Μεχμέδ του Β', το δε επί των Βυζαντινών (Χρυσο κέραμος ) την δι' επιχρύσων ή βερενικωμένων μάλλον και υαλιστερών κεραμίδων εστεγασμένην εκκλησίαν της Θεοτόκου, ή πιθανώς και αυτού του Αγίου Παντελεήμονος (εις όνομα του οποίου τιμάται και η σημερινή, αρκετά κομψή, ευρύχωρος και πλουσίως κεκοσμημένη, νεόδμητος του χωρίου εκκλησία), κτίσμα του Ιουστίνου και της συζύγου αυτού Σοφίας . Των κεράμων τούτων σώζεται, κατά τον Τιμόνην, επί της στέγης της σημερινής εκκλησίας, εις μόνος, έχων χρώμα πρασινωπόν, οι δε λοιποί μετεκομίσθησαν εις ΚΠ, και χρησιμεύουσι προς στολισμόν παλαιού τινος μεσετζιδίου, κειμένου πλησίον του Γιαλύ- κιόσκ. Παρά την εκκλησίαν ταύτην έχει το Κουσ-κουντζούκ και δευτέραν, πενιχρωτέραν, εν ή προσκυνείται εικών τις αρχαιοτάτη, έχουσα έμπροθεν μεν εζωγραφημένην την Θεοτόκον, τον Χριστόν αγκαλοφορούσαν, όπισθεν δε ζωγραφίαν τινά, εξηληλιμμένην κατά μέρος υπό του χρόνου. Μετεκομίσθη δε, καθά λέγεται, ενταύθα από της ποτέ εκκλησίας ή Μονής του Σταυρού. Ο δε εν τώ περιβόλω της εκκλησίας πλάτανος είνε αξιοθέατος διά την ευθάλειαν και το μέγεθός του. Εδώ κατοικεί από τινων ετών και ο κατά καιρον αρχιερεύς Χαλκηδόνος. Αλλά κυρίως είν' ενταύθα συνωκισμένοι ανέκαθεν οι πλείστοι σχεδόν των εν ΚΠ Ιουδαίων, όσοι δεν κατοικούσι τον Παλατάν ή το Χάσ- κιού και Ορτά-κιού, και εδώ κατοικεί συνήθως και ο αρχιραβίνός (Χαχάμ-μπασης) των Φιλοτιμούνται δε οι πλουσιώτεροι εξ αυτών και να ταφώσιν ενταύθα, όσοι δεν δύνανται να πέμψωσι τα οστά αυτών εις την του "Ιωσαφάτ κοιλάδα, ίνα φθάσωσιν ευκολώτερον εντεύθεν εκεί, διορύττοντες την γην διά των ονύχων, όθεν και, άμα ασθενήσαντες, ου διονυχίζονται. Διο και τα ταφεία αυτών καλύπτουσιν απέραντόν τινα έκτασιν επί της κορυφής του προς ανατολάς του χωρίου όρους. Κατά τον ποιητήν δε της Βοσπορομαχίας, » Πριχου γενούν στο Μπέιογλου τάφοι και κοιμητήρια, εκεί ήσαν τα μνήματα, θαφτιάδων οικητήρια «. Διαρρέει δε την του Χρυσοκεράμου κοιλάδα ρύαξ, ξηραινόμενος το θέρος, "Ην δε άλλοτε εν αυτώ και παλάτιον της Κιά-Σουλτάνης, θυγατρός του Σουλτάνου Μουράδ του Δ ', και συζύγου του Βεζίρη Μελέκ-'Αχμεδ- πασσά. Τον δε κόλπον του Σταυρού, και επομένως τον δεύτερον και μικρό"

Ο Τιμόνης τοποθετεί το μεν Χρυσοκέραμον εις το Τσεγκελλύ - κιού, το δε Κουσκουντζουκ είνε, λέγει, η αρχαία Coziniza, όνομα, το οποίον αγνοώ που ανεύρε.

Εάν ο αρχαίος ναός του Αγίου Παντελεήμονος κριθή τοποθετητέος ενταύθα, τότε η κτίσις αυτού πρέπει ν' αποδοθή ουχί εις τον Ιουστίνον και την Σοφίαν, αλλ' εις τον ευνοούμενον αυτού Ναρσήν, τον Κουβικουλάριον και Πρωτοσπαθάριον, συγχεόμενον πρός τε τον μέγαν στρατηγόν Ναρσην τον ευνούχον, τον επί Ιουστινιανού, και προς άλλον Ναρσην τον Πατρίκιον, τον επί Φωκά επαναστάντα και υπ' αυτού καέντα, ός τις έκτισεν αυτόν το 563 (τώ σ' έτει Ιουστίνου του Β'), και εν αυτώ απέθετο τα λείψανα (μέρος πάντως των λειψάνων) των Αγίων Αποστόλων Π. και Π., και τα των αγίων Μαρτύρων Πρόβου, Ταράχου και Ανδρονίκου. Φαίνεται δε ότι κυρίως επιπεφήμιστο τη Θεοτόκω, επειδή όμως εν αυτώ εσώζετο και η κάρα του Αγίου Παντελεήμονος, από της οποίας ελαμβάνετο και ο άγιον απομύρισμα «, κατά τον Πορφυρογέννητο (Β', ιγ'), επεκράτησε βαθμηδόν το όνομα του Αγίου τούτου. Είχε δε και Ξενώνα , και Παλάτιον, και εις αυτό απήρχετο κατ' έτος τη 29 Ιουλίου διά θαλάσσης ο Αυτοκράτωρ πανηγυρίσων. Αποβαίνων δε τού δρόμωνος, διήρχετο εις την αυλήν, και εκείθεν απήρχετο έφιππος άχρι τού έξω προπυλαίου του εις τον Έμβολον, και εκεί αποβαίνων του ίππου, εισήρχετο εις τον ναόν. Τα Ναρσού ελέγοντο και Τα Κ α ν ι κ λ ε ί ο υ, ώς περιελθόντα , φαίνεται, έπειτα εις την κυριότητα του Μαγίστρου Θεοκτίστου, του επί του Κανικλείου, ή Λογοθέτου του Δρόμου, του εν τώ Ιπποδρόμω φονευθέντος, κατά διαταγήν του Καίσαρος Βάρδα, θείου του Αυτοκράτορος Μιχαήλ του Θεοφίλου, ού εγένετο και παιδαγωγός, Μετεσχηματίσθη δε τέλος εις μοναστήριο γυναικείον, το κληθέν της Θεο φο β ί α ς (εάν τούτο "δεν ήνε άλλο, κείμενον πλησίον αυτού), όπου απεκάρη Σοφία η γυνή Χριστοφόρου του υιού "Ρωμανού του Λακαπηνού, και όπου περιώρισε τάς αδελφάς αυτού Ρωμανός ο Πορφυρογέννητος. Εν αυτή ετάφη κρύφα Θεόφοβος ο Πέρσης, ο μετά 12,000 Περσών προσφυγών επί Θεοφίλου, και επ' αδελφή γαμβρός της Αυγούστης Θεοδώρας, φονευθεις υπό του Θεοφίλου.Αγιος Παντελεήμων Κουζκουντζουκίου

Ἡ κεντρικὴ εἴσοδος στὸν αὐλόγυρο τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ συγκροτήματος τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος βρίσκεται στὴν βάση τοῦ καμπαναριοῦ, ποὺ εἶναι «ἔργον τοῦ Μιχαὴλ Ἠλιοῦ διὰ δαπάνης τῆς κοινότητος Κουζκουντζουκίου, 1911».

Ὁ ἐπισκέπτης θὰ πρέπει νὰ περάσῃ κάτω ἀπὸ τὸ κωδωνοστάσιο γιὰ νὰ ἀντικρίσῃ ἕνα ἀπὸ τὰ ὡραιότερα περιβόλια ποὺ μπορεῖ κανεὶς νὰ φαντασθῇ, μὲ ἄνθη γύρω γύρω καὶ σιντριβάνι στὴ μέση τῆς πλακόστρωτης αὐλῆς, ἕνα σιντριβάνι ποὺ σιγομουρμουρίζει, καὶ πάγκους ὅπου μπορεῖ νὰ καθίσῃ γιὰ νὰ ξεκουραστῇ στὴν σκιὰ τῶν πυκνόφυλλων δέντρων, καὶ ὅπου θὰ τὸν φιλέψουν οἱ ἐπίτροποι ἢ ὁ φύλακας, καφὲ μὲ κουλουράκια καὶ γλυκὸ τοῦ κουταλιοῦ.

Στὴν ἀνατολικὴ πλευρὰ τοῦ ναοῦ, στὸν περίβολο, ὑπάρχει τάφος καὶ στὴν νοτιοανατολικὴ γωνία μιὰ κρήνη μαρμάρινη. Γύρω γύρω ὑπάρχουν κτίσματα ὅπου στεγάζονται τὰ γραφεία, τὸ ἐντευκτήριο καὶ ἡ κατοικία τοῦ φύλακα.

Στοὺς τοίχους τῆς ἐκκλησίας βλέπει κανεὶς ἐντοιχισμένα ἀνάγλυφα, ἕνα μὲ τὸν Ἐσταυρωμένο καὶ ἄλλα δύο μὲ σταυρούς. Ἀριστερὰ τῆς εἰσόδου, ἄλλη ἐντοιχισμένη ἐπιγραφὴ ἀναφέρει ὅτι ὁ ναὸς «ὅν ἀπετέφρωσε πυρκαϊὰ παμφάγος τὸ 1872», ἀνακαινίσθηκε.

Μεγάλη τρίκλιτη βασιλική, ὁ Ἅγιος Παντελεήμων εἶναι ἴσως ἕνας ἀπὸ τοὺς ὡραιότερους ναοὺς τόσο στὸ ἐσωτερικὸ ὅσο καὶ ὡς οἰκοδόμημα, ἐξωτερικά.

Στὸ θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο του, ὑπάρχει εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος καὶ στὸ βημόθυρο ἕνας δικέφαλος ἀετός.

Ἀφιέρωμα «τοῦ τιμιωτάτου ἐκ τῶν ρουφετίων τῶν γουναράδων», ἡ εἰκόνα τοῦ Προφήτη Ἠλία, προστάτη τῶν γουναράδων, φέρει τὴν χρονολογία 1798.

Τὸ ἁγίασμα στεγάζεται σὲ παρεκκλήσι, στὸ πίσω μέρος, στὸ ὕψος τοῦ Ἱεροῦ Βήματος. Πάνω ἀπὸ τὴν εἴσοδο στὸ ἐσωτερικό, ἀναγράφονται τὰ ὀνόματα τῶν εὐεργετῶν Νικολάου καὶ Ἑλένης Ζαρίφη.

Κωνσταντινούπολη Η ΠΟΛΗ ΜΑΣ

 Από: https://www.facebook.com/groups/filoisofias/posts/7840360249352198/