Ναός του Αγίου Γεωργίου στο Εντιρνέ καπού

Κοντὰ στὴν πύλη τῆς Ἀδριανουπόλεως, Ἐδιρνέκαπου, καὶ σὲ μικρὴ ἀπόσταση ἀπὸ τὸ τέμενος τῆς Μιραμάχ, τῆς κόρης τοῦ σουλτάνου Σουλεϊμὰν τοῦ Α´ τοῦ Μεγαλοπρεποῦς, βρίσκεται ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου.
 

 

Ἡ ἐκκλησία ἀποτελεῖ, κατὰ κάποιον τρόπο, συνέχεια παλαιότερης βυζαντινῆς μονῆς ποὺ γκρέμισαν, τὸ 1555 οἱ Ὀθωμανοὶ γιὰ νὰ ἀνεγερθῇ, στὴν θέση της τὸ τέμενος τῆς Μιραμάχ. Ἀργότερα, καὶ ὕστερα ἀπὸ εἰδικὴ σουλτανικὴ ἄδεια χτίζεται ὁ ναός. «Δοθείσης ἀδείας», γράφει ὁ Σκαρλάτος Βυζάντιος, «ἔκτισαν μετὰ δώδεκα ἔτη [...] τὸν νῦν σῳζόμενον ξυλόστεγον ναὸν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, τὸν ὁποῖον ὀνόμασαν Μονήν, εἰς μνήμην τῆς πρώτης ἐκείνης [...]».
Ἀπὸ ἐπιγραφὲς γνωρίζουμε ὅτι ὁ ναὸς ἐπισκευάσθηκε τὸ 1726 καὶ ἀνοικοδομήθηκε ἐκ βάθρων τὸ 1836.

 
 

Σήμερα, ἂν καὶ ἐσωτερικὰ ἡ κατάσταση εἶναι ἀρκετὰ καλή, καὶ σ᾽ αὐτὸ βοηθᾶ ἡ συνεχὴς φροντίδα τῶν ἐνοριτῶν, ἐξωτερικὰ χρειάζεται συντήρηση, ὅπως καὶ τὸ κτήριο τοῦ σχολείου ποὺ παραμένει κλειστό.

 

 
Ὁ ναὸς εἶχε γνωρίσει, ὅπως μας πληροφορεῖ ὁ Γεδεὼν μεγάλη ἀκμὴ παλιότερα, γιατί ἔξω καὶ σὲ μικρὴ ἀπόσταση ἀπὸ τὴν πύλη τῆς Ἀδριανουπόλεως, ὑπῆρχαν ἀνεμόμυλοι ποὺ ἀνῆκαν σὲ Ἕλληνες καὶ Βούλγαρους ἰδιοκτῆτες. Οἱ συντεχνίες λοιπὸν ὅλων ὅσοι ἀσχολοῦνται μὲ ἄλευρα, μυλωνάδες, σιτέμποροι, ψωμάδες, σιμιτζῆδες, παξιμαδοποιοὶ κ.λπ. εἶχαν, κατὰ κάποιον τρόπο τὴν ἐκκλησία ὑπὸ τὴν προστασία τους.

 

 

Ἰσμήνη Καπάνταη

Ναός του Αγίου Γεωργίου του Αντιφωνητή στο Φανάρι

Ἐντυπωσιακὴ σὲ μέγεθος, τρίκλιτη, ξυλόστεγη βασιλική, κτίσμα κομψὸ τοῦ 1830, λιθόκτιστο, μὲ καμπαναριὸ σιδερένιο κι᾽ ἕναν πολὺ ὡραῖο πρόναο, ὁ Ἅγιος Γεώργιος ὁ Ποτηρᾶς, ἀνακαινισμένος πρόσφατα (1998) ἀπὸ τοὺς ἀδελφοὺς Χρ. καὶ Ν. Ἐλματζίογλου, ἀνῆκε παλιὰ στὴν οἰκογένεια τοῦ «λογοθέτου τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας Γεωργίου Ποτηρᾶ».

Ὁ ναὸς βρίσκεται στὸ βάθος ἑνὸς πανέμορφου περιβολιοῦ μὲ σκιερὰ πυκνόφυλλα δέντρα. Ὁ αὐλόγυρος προστατεύεται ἀπὸ μανδρότοιχο μὲ ἰδιαίτερα προσεγμένη τοιχοποιία.
Ὁ Γεδεὼν βεβαιώνει πὼς μνεία περὶ τοῦ ναοῦ πρὶν ἀπὸ τὸ 1648 δὲν ὑπάρχει, ἐνδέχεται ὡστόσο, γιὰ ἕνα πολὺ μικρὸ διάστημα, νὰ χρησίμευσε ὡς πατριαρχικὸ μέγαρο, ὅταν τὸ Πατριαρχεῖο ἐκδιώχτηκε ἀπὸ τὴν Παμμακάριστο.
  

Τὸ προσωνύμιο «Ἀντιφωνητής» συνδέεται μὲ μιὰ πολὺ ὡραία παράδοση, πρόκειται ὅμως περὶ τοῦ «Χριστοῦ Ἀντιφωνητοῦ».
Ἦταν, λένε, στὰ χρόνια τὰ παλιὰ κάποιος τοκογλύφος ποὺ ὑποστήριζε πὼς ἕνας ἄλλος χριστιανὸς τοῦ χρωστοῦσε χρήματα, κι᾽ ἐκεῖνος μάταια, προσπαθοῦσε νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἀντίθετο. Στὸ τέλος, ἀπελπισμένος, «πᾶμε», τοῦ εἶπε, «μπρὸς στὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, ἂν τὸ βαστᾶ ἡ καρδιά σου, νὰ πεῖς ἐκεῖ αὐτὰ τὰ ψέματα». Ἐκεῖνος πῆγε, μὰ ὅταν τὸν ἄκουσε ἡ εἰκόνα «ἀντιφώνησε» καὶ ὁ φτωχὸς ἄνθρωπος ἀπηλλάγη.
 

Ὑπάρχουν ὡραῖα μαρμάρινα ἀνάγλυφα, καθὼς καὶ ἐπιγραφές. Στὸν νάρθηκα δεξιὰ εἶναι ἐντοιχισμένο ἕνα τεράστιο πιθάρι γιὰ τὶς προσφορὲς λαδιοῦ καὶ δίπλα μιὰ ἐπιγραφὴ ποὺ προτρέπει:
Χριστιανέ, ὡς πότε θυσίαν εἰς βωμὸν φέρων
Εὐσεβεῖ χείρ᾽ ἰδίᾳ τ᾽ ἔλαιον ἐνθάδε χύνων
ἐν Φωτηρᾷ 1. 12. 1883

Ἰσμήνη Καπάνταη

 

Η εκκλησία βρίσκεται στο Murat Molla Sok. No. 39 στο Φανάρι.

Οι πληροφορίες από την ιστοσελίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου